«Իմանալով կաթնատու տավարի կ×Õ³ÏÝ»ñÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ ³é³ç³óÙ³Ý å³ï׳éÝ»ñÁ ¨ ¹ñ³Ýó ϳÝ˳ñ·»Éման ձևերը` անասնատերը կարող է կազմակերպել կճղակների ճիշտ խնամք, ինչը զգալիորեն կնվազեցնի տնտեսական վնասները¦

Տիգրան Գաբրիելյան

 

Կճղակների ճիշտ խնամքը ձեր կովի առողջության գրավականն է

γÃݳïáõ ÏáíÝ ³é³í»É³·áõÛÝ Ùûñ³ïíáõÃÛáõÝ ¿ ³å³ÑáíáõÙ ³ÛÝ å³ñ³·³ÛáõÙ« »րբ ³éáÕç ¿ ¨ Çñ»Ý ѳñÙ³ñ³í»ï ¿ ½·áõÙ: Միայն աéáÕç ÏáíÝ է Ç íÇ׳ÏÇ µ³í³Ï³Ý³ã³÷ áõï»É« Ù»Í ù³Ý³ÏáõÃÛ³Ùµ ϳà ³ñï³¹ñ»É ¨ µ³ñÓñ í»ñ³ïñ³¹áõÃÛáõÝ ³å³Ñáí»É: Îáí»ñÇ ËݳÙùÇ µ³ÕϳóáõóÇã Ù³ë ¿ ϳ½ÙáõÙ Ï×Õ³ÏÝ»ñÇ ËݳÙùÁ: γÃݳïáõ ÏáíÁ å»ïù ¿ կարողանա ù³ÛÉ»É, նստել, հագստանալ ³é³Ýó ËݹÇñÝ»ñÇ, առանց կաղալու: Կովի կաղությունը հետևանք է կճղակի եղջրային մասի գերաճի և տարատեսակ վարակների: Վ»ñçույթÝ»ñÇ å³ïß³× ËݳÙù ³å³Ñáí»Éáõ ¹»åùáõÙ ý»ñÙ»ñÁ ϳñáÕ ¿ Ù»Í ËݳÛáÕáõÃÛáõÝÝ»ñ անեɪ Ýí³½»óÝ»Éáí ³Ý³ëݳµáõÅ³Ï³Ý Í³Ëë»ñÁ ¨ Ëáï³ÝíáÕ Ï»Ý¹³ÝÇÝ»ñÇ ÃÇíÁ, ¨ ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ µ³ñÓñ³óÝ»É Ï»Ý¹³ÝÇÝ»ñÇ Ùûñ³ïíáõÃÛáõÝÁ:

Ըëï ³Ý³ïáÙÇ³Ï³Ý Ï³éáõóí³ÍùÇ՝ կ×Õ³ÏÁ ѳٳå³ï³ë˳ÝáõÙ ¿ Ù³ñ¹áõ »ÕáõÝ·Ý»ñÇÝ և, ինչպես եղունգը, այն կարող է աճել: ²ÛÅÙ å³ïÏ»ñ³óÝ»Ýù, թե Ù»Ýù ãáõÝ»Ýù Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝ Ïïñ»Éու Ù»ñ »ÕáõÝ·Ý»ñը ÑÇÝ· ³ÙÇë շարունակ. աñ¹Ûáù Ñݳñ³íá՞ñ ¿ ¹ñ³Ý »ñϳñ Å³Ù³Ý³Ï ¹ÇٳݳÉ: Մարդն անշուշտ Ïßï³å»ր Ïïñ»É »ÕáõÝ·Ý»ñÁ, սակայն Ïáí»ñին բնությունը նման հնարավորությամբ չի օժտել: Բացի այդ նրանց անհրաժեշտ է կթել ³Ù»Ý ûñ ¨ օգնել ï³ñÇÝ Ù»Ï ³Ý·³Ù Ñáñà áõݻݳլ: Չå»ïù ¿ Ùáé³Ý³É նաև, áñ ٻͳÃÇí ïÝï»ëáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ կովերը  ½ñÏí³Í »Ý ³ÏïÇí Ù³óÇáÝÇó՝շարժվելու հնարավորությունից: Կենդանու վերջույթները դիմանում են նրա հսկայական կենդանի զանգվածին, որը կշռում է 450-ից 700կգ: Այս պարագայում կճղակները քայլքի ժամանակ մեղմիչի դեր են կատարում:

 

Կ×Õ³ÏÝ»ñÇ Ñ»ï ϳåí³Í ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»րից առաջացած íݳëը

  • λݹ³ÝÇ ½³Ý·í³ÍÇ թերզարգացում
  • γÃݳïíáõÃÛ³Ý Ýí³½áõÙ
  • ø³ß³×Ç անկում
  • ì»ñ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ý ֆունկցիոնալ խանգարումներ
  • ê»ñÙݳíáñÙ³Ý Í³Ëë»ñÇ ³í»É³óáõÙ
  • γÃáõÙ ëáÙ³ïÇÏ µçÇçÝ»ñÇ ³í»É³óáõÙ
  • ´³ñÓñ Ùûñ³ïáõ ϻݹ³ÝÇÝ»ñÇ Ëáï³ÝáõÙ
  • ²éáÕç ϻݹ³ÝÇÝ»ñÇ í³ñ³Ïí»Éáõ Ù»Í Ñ³í³Ý³Ï³ÝáõÃÛáõÝ
  • ÐÇí³Ý¹ ϻݹ³ÝÇÝ»ñÇ µáõÅÙ³Ý Í³Ëë»ñ:

Կովի ϳÃݳïíáõÃյáõÝÁ Ýí³½áõÙ ¿, երբ նա ÑÇí³Ý¹ ¿, չի հանգստանում ¨ ùÇã ¿ áõïáõÙ: Երբ կոíը ËݹÇñÝ»ñ áõÝÇ Ï×Õ³ÏÝ»ñÇ Ñ»ï, ݳ ¹Åվ³ñáõÃÛ³Ùµ ¿ áïùÇ Ï³Ý·ÝáõÙ՝ Ï»ñ³Ïñí»Éáõ ϳ٠çñí»Éáõ գնալու համար, կանգնած ժամանակ չի ուզում նստել, հանգստանալ, քանի որ հետո կանգնելու համար նորից լրացուցիչ ջանք պետք է թափի: Խáݳí ѳï³ÏÇÝ և տաք անասնաշենքում, որտեղ միկրոբների զարգացման ամենանպաստավոր պայմաններն են ստեղծված, »ñϳñ Ýëï»Éáõ ѻ勉Ýùáí կովերի մոտ ٻͳÝáõÙ ¿ ݳ¨ Ù³ëïÇïáí í³ñ³Ïí»Éáõ ѳí³Ý³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ:

Եû կենդանու մոտ նվազում է կաթնատվությունը և ϳÃÇ Ù»ç ³í»É³ÝáõÙ ¿ ëáÙ³ïÇÏ` մարմնական, µçÇçÝ»ñÇ ù³Ý³ÏÁ, սակայն ³ñï³ùÇÝÇó ϻݹ³ÝÇÝ áõÝÇ ³éáÕç ï»ëù, ³å³ ËݹÇñÁ å»ïù ¿ ÷Ýïñ»É Ï×Õ³ÏÝ»ñÇ Ù»ç:

Î×Õ³ÏÝ»ñÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ բ³í³Ï³ÝÇÝ Ù»Í ïÝï»ë³Ï³Ý íݳëÝ»ñÇ են հանգեցնումª ·ñ³í»Éáí 3-րդ ï»ÕÁª Ù³ëïÇïÝ»ñÇ ¨ í»ñ³ñï³¹ñáÕ³Ï³Ý ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇó Ñ»ïá: Ն³¨, Ï×Õ³ÏÝ»ñÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ µáõÅáõÙÁ ³Ù»Ý³Í³Ëë³ï³ñÝ ¿ ϳÃݳÛÇÝ ³Ýաëݳå³ÑáõÃÛ³Ý Ù»ç:

Î×Õ³ÏÝ»ñÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ ¨ կենդանիների ϳÕáõÃÛáõÝÁ  µ³½Ù³å³ï׳é³ÛÇÝ »Ý՝ սանիտարական վատ պայմանների պատճառով առաջացող ï³ñ³ï»ë³Ï վարակÝ»ñ, Ïáí»ñÇ սխալ հաշվարկված Ï»ñ³µ³ÅÇÝÝ»ñ ¨ ³ÛÉÝ: Î³Õ Ïáí»ñÁ  »ñϳñ Å³Ù³Ý³Ï å³éÏáõÙ »Ý,  ÁݹáõÝáõÙ »Ý ùÇã ù³Ý³ÏÇ Ï»ñ ¨ çáõñ, áñն իր ազդեցությունն է թողնում կաթնատվության վրա: Նրանք å³Ñ³ÝçáõÙ »Ý »ñϳñ³ï¨ ËݳÙù ¨ µáõÅáõÙ: ÜáõÛÝÇëÏ »Ã» ß³ï ûå»ñ³ïÇí ϳ½Ù³Ï»ñåվի ϻݹ³Ýáõ µáõÅáõÙÁ, ÙǨÝáõյÝ ¿, լիակատար ապաքինման համար »ñϳñ Å³Ù³Ý³Ï է å³Ñ³Ýçíáõմ:

եû կովն ³éáÕç ï»ëù áõÝÇ, սակայն նվազել է կաթնատվությունը և ϳÃÇ Ù»ç ³í»É³ցել է ëáÙ³ïÇÏ µçÇçÝ»ñÇ ù³Ý³ÏÁ, ³å³ ËݹÇñÁ Ï×Õ³ÏÝ»ñÇ Ù»ç է

λݹ³ÝÇÝ»ñÇ å³Ñí³ÍùÁ ݳ˳ÍݳÛÇÝ ßñç³ÝáõÙ

Որպես կանոն, ÏáíÁ å»ïù ¿ ѳݷëï³Ý³ ûñաÏ³Ý 12-14 ųÙ: Եթե նստելատեղը անհարմար է և կեղտոտ, կրճատվում է հանգստի ųÙÇ տևողությունը, ٻͳÝáõÙ է Ï×Õ³ÏÝ»ñÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ ¨ ϳÕáõÃÛ³Ý ³é³ç³óÙ³Ý Ñ³í³Ý³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ:

ø³ÝÇ áñ ÏáíÁ ɳÏï³ódzÛÇ ³é³çÇÝ ßñç³ÝáõÙ Ù»Í ù³Ý³Ïությամբ ϳà է ï³ÉÇë, áõëïÇ Ýñ³ ϳճÉáõ ѻ勉Ýùáí Ù»Ýù ϳÃի մեծ կորուստ ենք ունենում: ²Û¹ ÇëÏ å³ï׳éáí Ï×Õ³ÏÝ»ñÇ ýáõÝÏóÇáÝ³É Ùß³ÏÙ³Ý ×Çßï ժամանակն ¿ ó³Ù³ùÇ ëÏǽµÁ, áñå»ë½Ç ÏáíÁ Ýáñ ÍÇÝÁ ëÏëÇ արդեն իսկ ³éáÕç Ï×Õ³ÏÝ»ñáí: ܳ˳ÍݳÛÇÝ ßñç³ÝáõÙ, ѳݷëïÇ ßñç³ÝÇ Ïñ׳ïÙ³Ý ¹»åùáõ٠ϻݹ³Ýáõ կճղակի Ù³ßí»ÉáõÝ զուգընթաց ÝϳïíáõÙ ¿ Ï×Õ³ÏÇ »Õçñ³ÛÇÝ ·áÛ³óáõÃÛ³Ý ¹³Ý¹³Õ ³×: Երբ  ÏáíÁ »ñϳñ Å³Ù³Ý³Ï ãÇ Ñ³Ý·ëï³ÝáõÙ ¨ ³Û¹ ընթացքում ϳݷÝáõÙ ¿ Ù³ßíած Ï×Õ³ÏÇ Ý»ñµ³Ýին հենված, նրա մոտ ի հայտ է գալիս ϳÕáõÃÛուն: ºñϳñ ժամանակ ϳݷݻÉáõ ѻ勉Ýùáí ٻͳÝáõÙ ¿ Ï×Õ³ÏÇ ÷³÷áõÏ ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñի íݳëí»Éáõ ѳí³Ý³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ, áñÇ Ñ»ï¨³Ýùáí ³é³ç³ÝáõÙ »Ý ³ñÛáõݳ½»ÕáõÙÝ»ñ և ѻﳷ³ÛáõÙ նաև Ý»ñµ³ÝÇ Ëáó»ñ:

Կեñ³ÏñáõÙ

ºñµ ϻݹ³Ýáõ Ï»ñ³µ³ÅÝáõÙ ûëɳÛÇ ù³Ý³ÏáõÃÛáõÝÁ ·»ñ³½³ÝóáõÙ ¿ óճÝóÝյáõÃÇ քանակը, այն Ç í»ñçá հանգեցնում ¿ ÏïñÇãÇ ³óǹá½Ç ³é³ç³óÙ³ÝÁ՝ երբ արյան մեջ ավելանում է ացետոնային մարմինների քանակը: ÆëÏ ³óǹá½Á, ³ÝϳëϳÍ, ϳÕáõÃÛáõÝ ³é³ç³óÝ»Éáõ ݳ˳ïñ³Ù³¹ñáÕ ·áñÍáÝ ¿, որը կարող է ի հայտ գալ ÑÇÙݳϳÝáõÙ ÍÝÇó անմիջապես ³é³ç ¨ Ñ»ïá: Այլ դեպքում, կ»ñ³µ³ÅÝáõÙ ëåÇï³ÏáõóÇ մեծ քանակությունը կարող է հանգեցնել լ³ÙÇÝÇïÝ»ñÇ (կճղակի ներբանի ոչ վարակիչ բնույթի բորբոքում) ³é³ç³óÙ³Ý:

 

 

Պ³Ñí³ÍùÇ ÑǷǻݳ

Վատ պահվածքի հետևանքով, երբ կենդանիների համար նախատեսված կանգնելատեղերում գերակշռում է խոնավությունը, Ï×Õ³ÏÝ»ñն ³í»ÉÇ ÷³÷áõÏ »Ý  դառնում, իսկ Ëáݳí Ï×Õ³ÏÝ»ñն ³í»ÉÇ   Ëáó»ÉÇ են í³ñ³ÏÇã ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ հանդեպ:

Փորձի արդյունքում å³ñ½վ»É է, áñ կենդանիներին առնվազն 10 օր խոնավ պայմաններում պահելու դեպքում նրանց ÙÇçÏ×ճϳÛÇÝ ¹»ñÙ³ïÇïáí (Ùáñï»É³ñáÛÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ) ÑÇí³Ý¹³ÝալÝ անխուսափելի կլինի: Այս պարագայում ÃñÇùÇ Ñ»é³óÙ³Ý ×Çßï ϳ½Ù³Ï»ñåáõÙÁ  ¨ Ñ»ÕáõÏ ýñ³ÏódzݻñÇ Ñ³Ù³ñ ݳ˳ï»ëí³Í ¹ñ»Ý³ÅÝ»ñÇ ³éϳÛáõÃÛáõÝÁ ÃáõÛÉ ¿ ï³ÉÇë Ï×Õ³ÏÝ»ñÁ պահել ³í»ÉÇ ãáñ íÇ׳ÏáõÙ: Կ³ñ¨áñ ¿ ݳ¨ û¹³÷áËáõÃÛ³Ý ×Çßï ϳ½Ù³Ï»ñåáõÙÁ ³Ý³ëݳ߻ÝùáõÙ՝ ³ÙáÝÇաÏը և ËáݳíáõÃÛáõÝÁ Ñ»é³óÝ»Éáõ ѳٳñ:

²é³çݳÍÇÝ »ñÇÝçÝ»ñÁ ³é³í»É ½·³ÛáõÝ »Ý Ï×Õ³ÏÝ»ñÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ýϳïٳٵ: Ü»ñµ³Ý³ÛÇÝ íݳëí³ÍùÝ»ñÁ ¨ ϳÕáõÃÛáõÝÁ ϳñáÕ »Ý Ýϳïí»É ³ñ¹»Ý ÍÝի ³é³çÇϳ ß³µ³ÃáõÙ: àõëïÇ ³é³çݳÍÇÝ »ñÇÝçÝ»ñÇ Ï×Õ³ÏÝ»ñÇ Ùß³ÏáõÙÁ å»ïù ¿ ëÏë»É ݳËù³Ý ÍÇÝÁ ϳ٠¹ñ³ÝÇó ³ÝÙÇç³å»ë Ñ»ïá: Þ³ï Ïáí»ñ ɳÏï³ódzÛÇ ëϽµáõÙ  Ëáï³ÝíáõÙ »Ý ¨ ÝáõÛÝÇëÏ »ÝóñÏíáõÙ »Ý ѳñϳ¹Çñ ÙáñÃÇ Ñ»Ýó Ï×Õ³ÏÝ»ñÇ ¨ ëïáñÇÝ í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ å³ï׳éáí:

Î×Õ³ÏÝ»ñÇ ýáõÝÏóáÝ³É Ùß³ÏáõÙÁ 2 Ýå³ï³Ï ունի

  • Սï»ÕÍել Ï×Õ³ÏÝ»ñÇ Ó¨³íáñÙ³Ý ¨ Ïáí»ñÇ Ñ»ßï ï»Õ³ß³ñÅÇ Ñ³Ù³ñ օåïÇÙ³É å³ÛÙ³ÝÝ»ñ;
  • Բ³ó³Ñ³Ûïել ¨ µáõÅել կ×Õ³ÏÝ»ñÇ ËݹÇñÝ»ñը í³Õ ßñç³ÝáõÙª ݳËù³Ý ϳÕáõÃÛ³Ý ¨ Éáõñç ËݹÇñÝ»ñÇ ի հայտ գալը:

Î×Õ³ÏÝ»ñÇ Ùß³ÏáõÙÁ å»ïù ¿ Çñ³Ï³Ý³óÝ»É ýÇùë³ïáñÝ»ñáõÙ: Այն նախատեսված է կովին անշարժացնելու և վերջույթները առավել հեշտ բարձրացնելու համար: ²Ûստեղ ϻݹ³ÝÇÝ»ñÇ ³éç¨Ç ¨ Ñ»ï¨Ç í»ñçույթÝ»ñÁ հեßïորեն µ³ñÓñ³óíáõÙ »Ý ¨ միաժամանակ նվազեցնում  ÑÕÇ Ï»Ý¹³ÝÇÝ»ñÇ íÇÅÙ³Ý íï³Ý·ը: Սա å³ï³ë˳ݳïáõ ³ß˳ï³Ýù ¿, որ å»ïù ¿ Çñ³Ï³Ý³óվÇ  փորձառու Ù³ëݳ·»ïի  կողմից: Հ³×³Ë ³Ý³ëݳï»ñ»ñÁ ѳٳå³ï³ëË³Ý Ù³ëݳ·»ïÇÝ Ññ³íÇñáõÙ »Ý ß³ï áõß, »ñµ ϻݹ³Ýáõ Ùáï արդեն իսկ ÝϳïíáõÙ ¿ ½·³ÉÇ Ï³ÕáõÃÛáõÝ: Այնինչ ÙÇÝãև Ùß³ÏáõÙÁ ¨ ¹ñ³ÝÇó Ñ»ïá՝ í»ñ³Ï³Ý·Ù³Ý ÁÝóóùáõÙ, ³Ý³ëݳï»ñÁ  µ³í³Ï³ÝÇÝ մեծ գումար է  ÏáñóÝáõ٠ϳÃÇ Ýí³½Ù³Ý պատճառով:

²ÛëåÇëáí, ϳÃݳïáõ ï³í³ñ³µáõÍáõÃÛ³Ý Ù»ç, ϳÝ˳ñ·»É»Éáí Ïáí»ñÇ í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ, Ù³ëݳíáñ³å»ë, Ï×Õ³ÏÝ»ñÇ  ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ, ϳñ»ÉÇ ¿ µ³ñÓñ³óÝ»É Ï»Ý¹³ÝÇÝ»ñÇ Ùûñ³ïíáõÃÛáõÝÁ, ϳÃÇ ¨ ÙëÇ áñ³ÏÁ, ³å³Ñáí»É ïÝï»ëáõÃÛ³Ý ¿ÏáÉá·Ç³Ï³Ý ³Ýíï³Ý·áõÃÛáõÝÁ ¨ í»ñçÝ³Ï³Ý ³ñ¹ÛáõÝùáõ٠ɳí³óÝ»É ïÝï»ë³Ï³Ý óáõó³ÝÇßÝ»ñÁ:

Հեղինակ՝ Տիգրան Գաբրիելյան