βÂÆ Ð²Ø²ÞʲðвÚÆÜ ÞàôÎ²Ü ԵՎ ¼²ð¶²òØ²Ü ØÆîàôØܺðÀ ԹՎԵՐԻ ԼԵԶՎՈՎ

Համաշխարհային կաթնարտադրությունը վերելք է ապրում: Եթե 2013 Ãվականին այն ϳ½Ù»É ¿ 765 ÙÉÝ ï, áñÁ 1,5%-áí ·»ñ³½³ÝóáõÙ ¿ 2012 Ãվականի ³ñ¹ÛáõÝù»ñÁ, ապա 2017 ÃվականÇÝ ³Û¹ óáõó³ÝÇßÁ ϳñáÕ ¿ ·»ñ³½³Ýó»É 794ÙÉÝ ï: ì»ñçÇÝ 15 ï³ñÇÝ»ñÇ ÁÝóóùáõ٠ϳÃÇ Ñ³Ù³ß˳ñѳÛÇÝ ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ý ï³ñ»Ï³Ý ³×Ç ÙÇçÇÝ ï»ÙåÁ ϳ½Ù»É է Ùáï 2%:

ԱÕµÛáõñª ՄԱԿի պարենի եւ գյուղատնտեսության կազմակերպություն (FAO, 2013թ)

γÃÇ Ñ³Ù³ß˳ñѳÛÇÝ ³ñï³¹ñáõÃÛáõÝÁ՝ 1998-2013 Ã.Ã. ÙÉÝ/ï

Ասիական երկրներն արտադրում են ÏáíÇ Ï³ÃÇ 28%ը, իսկ Եվրամիությանը (ԵՄ) բաժին է ընկնում 24%ը: Մնացած ծավալները բաշխվում են հետեւյալ կերպ

Եíñáå³Ï³Ý »ñÏñÝ»ñÁ ³é³Ýó ºØ-Ç` 9%,
ÐÛáõëÇë³ÛÇÝ ¨ λÝïñáÝ³Ï³Ý ²Ù»ñÇϳ` 18
%,

Հ³ñ³í³ÛÇÝ ²Ù»ñÇϳ՝ 11%,

²‎‎‎‎ýñÇϳ՝ 5%,

úÏ»³Ýdz՝ 5%:

 

Øáï ³å³·³Ûáõ٠ϳÃÇ արտադրության ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ առաջատարը Ϲ³éݳ աëÇ³Ï³Ý ï³ñ³Í³ßñç³ÝÁ, իսկ ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ý ³Ù»Ý³Ù»Í ³×Á  կգրանցվի Ðݹϳëï³ÝáõÙ ¨ âÇݳëï³ÝáõÙ, ինչպես նաև ´ñ³½ÇÉdzյում, áñÝ ³ñ¹»Ý ³é³ç ¿ ³Ýó»É èáõë³ëï³ÝÇó: Ս³Ï³ÛÝ ãÇ Ï³ñ»ÉÇ ³Ýï»ë»É ݳ¨ ºØ-ն, áñï»Õ 2015 ÃվականÇÝ  ϳÃÇ ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ý Ñ³Ù³ñ ùíáï³Ý»ñը ã»ÕÛ³É կѳÛï³ñ³ñվեն (քվոտաների մասին «Կաթի քվոտաների վերացումը  Եվրամիությունում եւ ինչպես այն կանդրադառնա շուկայի վրա» հոդվածը կարդացեք այս համարում, էջ ……..):

2012 Ãվականի ïíÛ³ÉÝ»ñáí èáõë³ëï³ÝÁ ϳÃÇ µáÉáñ ï»ë³ÏÝ»ñÇ ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ùµ զբաղեցնում էր 7-ñ¹ ï»Õը: Ի ï³ñµ»ñáõÃÛáõÝ ³é³ç³ï³ñ »ñÏñÝ»ñÇ, áñï»Õ ϳÃÇ արտադրությունը հատզհետե ³í»É³ÝáõÙ ¿, èáõë³ëï³ÝáõÙ ³ÛÝ ß³ñáõݳÏáõÙ ¿ Ýí³½»É:

 

ԱÕµÛáõñª Կաթի համաշխարհային ֆեդերացիա

(IDF, 2012 թ.)

 Î³ÃÇ ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ý ³é³ç³ï³ñÝ»ñÝ »Ý Եվրոպական միությունը ¨ ØdzóÛ³É Ü³Ñ³Ý·Ý»ñÁ, ասիական »ñÏñÝ»ñÇóª Ðݹϳëï³ÝÁ, âÇݳëï³ÝÁ ¨ ä³ÏÇëï³ÝÁ։

 

Գնի տեսանկյունից՝ խմելու կաթը ³Ù»Ý³Ù³ïã»ÉÇ Ï³ÃݳÙûñùÝ ¿: γÃÇ ¨ ϳÃݳÙûñùÝ»ñÇ û·ï³·áñÍÙ³Ý Í³í³ÉÁ ß³ï ¹»åù»ñáõ٠ϳËí³Í ¿ µÝ³ÏãáõÃÛ³Ý »Ï³ÙáõïÇó: Üñ³Ýù, áõÙ »Ï³ÙáõïÝ»ñÝ ³í»É³ÝáõÙ »Ý, ëÏëáõÙ »Ý ³í»ÉÇ Ñ³×³Ë ·Ý»É í»ñ³Ùß³Ïí³Í ϳÃݳÙûñù, ÑÇÙݳϳÝáõ٠ϳñ³·, å³ÝÇñ ¨ Ûá·áõñï: Հ³Ù³ß˳ñѳÛÇÝ աéáÕç³å³ÑáõÃÛ³Ý կազմակերպության ïíÛ³ÉÝ»ñáí ϳÃÇ ¨ ϳÃݳÙûñùÇ û·ï³·áñÍÙ³Ý Ç¹»³É³Ï³Ý չափաքանակը տարեկան 260-270Ï·-ն է: ºÃ» ½³ñ·³ó³Í »ñÏñÝ»ñÁ Ùáï»ÝáõÙ »Ý ³Û¹ óáõó³ÝßÇÝ, սպառելով մեկ շնչի հաշվով 245Ï·, ³å³ ½³ñ·³óáÕ »ñÏñÝ»ñáõÙ û·ï³·áñÍÙ³Ý Ù³Ï³ñ¹³ÏÁ կազմում է ÙdzÛÝ 66,5Ï·: г۳ëï³ÝáõÙ մի հոգին տարեկան սպառում է 234,4Ï·, որը նախորդ տարվա համամատությամբ ³×»É ¿ 1,8%–áí:

 

*ԱÕµÛáõñª PZ.Comtrade, 2012թ.

 

ՀÇÝ· Ëáßáñ³·áõÛÝ ³ñï³Ñ³ÝáÕ »ñÏիñ í»ñ³ÑëÏáõÙ »Ý ϳÃݳÙûñùÇ 77%-Á, ÇëÏ 7 »ñÏñÇ µ³ÅÇÝ ¿ հասÝáõÙ ³ñï³Ñ³ÝÙ³Ý 81%-Á: Կաթնամթերք  արտահանող խáßáñ երկրների թվում է  ݳ¨ ´»Éաéáõëի гÝñ³å»ïáõÃÛáõÝÁ, áñÇ արտահանած կաթնամթերքի µ³ÅÇÝÁ 2012 Ãվականի ѳٳß˳ñѳÛÇÝ ³é¨ïñáõ٠ϳ½Ù»É ¿ 4%:

 

2013 ÃվականÇÝ, երբ ãáñ ϳÃÇ Ýϳïٳٵ å³Ñ³Ýç³ñÏÁ մ»Í³óավ, »íñáå³Ï³Ý µ³½Ù³ÃÇí í»ñ³Ùß³ÏáÕÝ»ñ å³ÝñÇ ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ý ³í³Ý¹ական մեթոդով í»ñ³Ùß³ÏÙ³Ý Ñ³Ù³ñ ݳ˳ï»ëí³Í ϳÃÇ ÙÇ Ù³ëն áõÕ³ñÏեցին ãáñ³óÙ³Ý: âÝ³Û³Í ¹ñ³Ý՝ ϳÃÇ ³Ù»Ý³Ù»Í ͳí³ÉÝ»ñÁ դեռևս ïñ³Ù³¹ñíáõÙ »Ý å³ÝÇñÝ»ñÇ ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ýը:

ä³ÝÇñÝ»ñÇ ներմուծման ͳí³ÉÝ»ñÇ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÁ ³é³ç³ï³ñ ³ñï³Ñ³ÝáÕ »ñÏñÝ»ñáõÙ 2012 ÃվականÇ (ѳٻٳïáõÃÛáõÝ 2011 Ãվականի տվյալների հետ)

ä³ÝÇñÝ»ñÇ ³Ù»Ý³Ëáßáñ Ý»ñÙáõÍáÕÝ ³ß˳ñÑáõ٠ѳٳñíáõÙ ¿ èáõë³ëï³ÝÁ: Մինչեւ վերջերս, ݳËù³Ý ù³Õ³ù³Ï³Ý Ýϳï³éáõÙÝ»ñáí ºØ-Çó ³ñï³¹ñ³ÝùÇ Ý»ñÏñÙ³Ý íñ³ ¿Ùµ³ñ·áÛÇ կիրառելը, å³ÝñÇ Ý»ñÏñÙ³Ý ³×Ç ï»Ùå»ñÁ èáõë³ëï³Ýáõ٠ϳ½ÙáõÙ ¿ñ 12%: ä³ÝÇñ Ý»ñÏñáÕ »ñÏñÝ»ñÇ ß³ñùáõ٠ѳçáñ¹Á Ö³åáÝÇ³Ý է, áñÁ Ý»ñÏñáõÙ ¿ èáõë³ëï³ÝÇó 2 ³Ý·³Ù ³í»ÉÇ ùÇã å³ÝÇñ:

ä³ÝÇñ Ý»ñÏñáÕ ³é³ç³ï³ñ 10 »ñÏñÝ»ñÇó ÙdzÛÝ ºØ-áõ٠ͳí³ÉÝ»ñÁ ÙݳóÇÝ 2011 Ãվականի ٳϳñ¹³ÏÇ íñ³, ³ÛÝ ¹»åùáõÙ, »ñµ ÙÛáõë »ñÏñÝ»ñáõÙ Ý»ñÏñáõÙÝ»ñÇ ³×Á ï³ï³ÝíáõÙ ¿ 2-Çó ÙÇÝ㨠39%-ի ë³ÑÙ³ÝÝ»ñáõÙ: г۳ëï³ÝáõÙ å³ÝñÇ Ý»ñÏñáõÙÁ 2013 Ãվականին ϳ½Ùել է 1,24 ѳ½³ñ ïáÝݳ, իսկ 2012 թվականի Ñ³Ù»Ù³ï ³í»É³óել 18%-áí:

 

 

 

 

 

*ԱÕµÛáõñª ArmStat-ի ïíÛ³ÉÝ»ñÁ

г۳ëï³ÝáõÙ ãÙß³Ïí³Í ϳÃÇ ÙÇçÇÝ ·Ý»ñÁ. ¹ñ³Ù/ÉÇïñ: г۳ëï³ÝáõÙ í»ñçÇÝ 5 ï³ñÇÝ»ñÇ ÁÝóóùáõÙ ý»ñÙ»ñÝ»ñÇó ·ÝíáÕ Ï³ÃÇ ÙÇçÇÝ գինն ³×»É ¿ 54%-áí: ºÃ» 2009 Ãվականին ³ÛÝ Ï³½Ù»É ¿ ÙÇçÇÝ Ñ³ßíáí 105 ¹ñ³Ù Ù»Ï ÉÇïñÇ դիմաց, ³å³ 2014 Ãվականին այն արդեն 162 ¹ñ³Ù ¿ ¨ գնի ³×Ç ÙÇïáõÙ ¿ ÝϳïíáõÙ: ÒÙé³ÝÁ գրանցվեց ·նի ÏïñáõÏ ³×՝ ÙÇÝ㨠200-220 ¹ñ³Ù՝ Ù»Ï ÉÇïñ ϳÃÇ դիմաց:

 

г۳ëï³ÝÁ ·ïÝíáõÙ ¿ ³ÛÝ »ñÏñÝ»ñÇ ß³ñùáõÙ, áñï»Õ Ñáõ٠ϳÃÇ գներն ³í»ÉÇ ó³Íñ »Ý, ù³Ý ³ñï³Ñ³ÝáÕ »ñÏñÝ»ñáõÙ` 40-48 ¹áɳñ 100Ï·-ի դիմաց: 2014 Ãվականի ÑáõÝí³ñÇÝ Ñáõ٠ϳÃÇ ÙÇçÇÝ ·ÇÝÁ ϳ½Ù»É ¿ 57,46 ¹áɳñ 100Ï·-ի դիմաց, ÇëÏ ÷»ïñí³ñÇݪ 57,07 ¹áɳñ 100Ï·-ի դիմաց:

 

 

 

 

*ԱÕµÛáõñª IDF National Committees, European Commission, AMI

 Չմշակված ϳÃÇ ÙÇçÇÝ ·Ý»ñÁ՝ ըստ ³ñï³¹ñáÕÝ»ñÇ, ¹áɳñ/100Ï·

г۳ëï³Ýáõ٠ϳÃÇ ÇÝùݳñÅ»ùÁ µ³ñÓñ ¿, ß³Ñáõóµ»ñáõÃÛáõÝÁ` ó³Íñ, ÇëÏ áñ³ÏÁ`  ոչ բավարար: ²Ûëûñí³ ¹ñáõÃÛ³Ùµ ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ ϳÃݳñ¹Ûáõݳµ»ñáõÃÛ³Ý ×ÛáõÕÇ ½³ñ·³óÙ³Ý »ñϳñ³Å³ÙÏ»ï é³½Ù³í³ñáõÃÛáõÝ մշակել, áñÁ կբավարարի ϳÃÇ ßáõϳÛում ներգրավված Ñáõ٠ϳà ³ñï³¹ñáÕÝ»ñÇ, í»ñ³Ùß³ÏáÕÝ»ñÇ ¨ արդեն å³ïñ³ëïÇ ³ñï³¹ñ³ÝùÁ ëå³éáÕÝ»ñÇ պահանջները։

 

Արտասահմանյան մամուլի նյութերի

 հիման վրա կազմեց Անդրեյ Արաքսյանցը